Operalar Leyla Gencer’e Adandı

EVİN İLYASOĞLU 

Allegro

İstanbul’da art arda iki opera galası yapıldı. Birisi BİFO’nun Güllü Şövalye’si (1911), diğeri IDOB’un Bajazet (1735) operası. Sacha Goetzel yönetimindeki BİFO’nun operası Türkiye’de ilk kez seslendiriliyordu. Topluluğun her yıl Leyla Gencer’e adadığı temsillerden biri, ama onun oynadığı operalardan biri değildi.

Geçen hafta İstanbul’da art arda iki opera galası yapıldı. Birisi BİFO’nun Güllü Şövalye’si (1911), diğeri IDOB’un Bajazet (1735) operası. Sacha Goetzel yönetimindeki BİFO’nun operası Türkiye’de ilk kez seslendiriliyordu. Topluluğun her yıl Leyla Gencer’e adadığı temsillerden biri, ama onun oynadığı operalardan biri değildi. Yine de Türkiye’de ilk kez oynanması Leyla Hanım’ın anısına çok yakışmıştı. O değil miydi dünya müzik tarihinin raflarda unutulmuş nice operasını diriltip sahneye koydurtan? Mutlaka Richard Strauss’ın bu hiç oynanmamış komik-operasının Yekta Kara tarafından, yepyeni bir deneyimle sahnelenmesini de çok alkışlayacaktı.

Opera sanatının alışılagelmiş öğeleri minimuma indirilmiş, yarı konsertant bir uygulama yapılmıştı. Ayrıca, yepyeni bir denemeyle, sahne üstündeki etkinlik arkadaki perdeye yansıtılmış, adeta bir sinema ortamı doğmuştu. Bu yürekli deneme için sahne derinliği kazanmak adına, öndeki koltuk sıralarının bir kısmı kaldırılmış, Lütfü Kırdar Salonu’na bir orkestra çukuru yaratılmıştı. Ancak sahnenin tepesinde yer alan üst yazıdaki Türkçe çeviri, hemen onun altındaki büyük ekranın etkinliği, onun önündeki gerçek sahne ve hemen onunla neredeyse aynı düzeydeki orkestra grubu; bir de gerçek ses-perdedeki ses arasındaki senkron farkı, dinleyicinin takibini zorlayan etkenlerdi. Daha derinliği olan, gerçek orkestra çukuruna sahip bir sahnede bu sahne yansıtması mutlaka çok etkileyici olacaktır. Biliyorum, hemen İstanbul’da böyle bir sahne nerede, diye soracaksınız. Evet, şimdilik elimizdeki olanakları değerlendirmekten başka şansımız yok. Şef Sascha Goetzel ve BİFO üyelerini R.Strauss gibi bir bestecinin post-romantik zorluklarına göğüs gerdikleri için ve Yekta Kara’yı her zamanki yaratıcılığı için kutlamak gerek. Her birisi birbirinden değerli, dünyanın ünlü solistleri arasında yer alan Akademi BİFO’nun genç üyeleri ayrıca göğsümüzü kabarttı.

İDOB’un Bajazet Operası
Öte yandan İDOB’un Mehmet Ergüven rejisiyle sahnelediği Vivaldi operası da yine Leyla Gencer’in izlerini taşıyordu: Çünkü bir zamanlar bu operayı Torino’daki tozlu raflarından indiren de Leyla Gencer’di. 1999’da onun danışmanlığında, Fabio Biondi yönetiminde ve Pier-Luigi Pizzi tasarımıyla, Aya İrini’nin ortamı bir opera sahnesine dönüştürülmüş ve eser ilk kez yaşama kavuşmuştu. 18. yüzyıl Venedik ressamlarının tablolarından esinlenerek hazırlanmış giysileri ve porselen biblo benzeri görüntüleri uzun zaman unutamadık. İDOB’un Süreyya Operası sahnesindeki Bajazet, elden geldiğince devingen ve güzel ışıklarla bezenmiş bir Barok opera olarak karşımıza çıktı. Agostiro Piovene yönetimindeki orkestra çok başarılıydı. Barok operanın durağanlığına cesaretle devinim getirmek kolay değil. İDOB’un tarihçe konusunda hazırladığı kitapçık çok değerli bilgiler içeriyor. Barok operaları kültürümüzü geliştirmek için gündemde tutmamız gerekiyor.

Bu arada TRT arşivlerinin açıldığını duydunuz mu? http://www. trtarsiv.com/ izle/ Bir başladınız mı nerelere dalıyorsunuz. Neden kapalıydı, neden gizliydi bugüne dek acaba?

5.4.2017 Cumhuriyet


Yazarın Diğer Yazıları

  • Ülkemizin Aydınlık Yüzleri
  • AKM Karanlıktan Nasıl Kurtulacak?
  • Musiki Birdir ve Muazzam Bir Kubbedir
  • BİFO Yeni Mevsime Hızlı Başladı...
  • Cemal Reşit Rey’e Saygı
  • Leyla Gencer’in İzinde
  • Konserleri Nasıl Seçersiniz?
  • Seher Tanrıyar'ın Ardından
  • Yeni Mevsim, Yeni Konserler...
  • Yitirdiklerimizin Yeri Dolmuyor
  • Nil Kocamangil Çalıyordu, Sanki Başka Bir Gezegendeydik...
  • Bodrum ve Müzik...
  • İnsan Beyninin Özgür Yaratısı Musiki
  • Fazıl Say’a ECHO Ödülü
  • Tomris Öziş’i Tanıyor Musunuz?
  • Philip Glass ve Adnan Çoker
  • Selim İleri’den Müziksel Anlatım
  • Yaz Festivalleri Başlarken...
  • Goerne, Fazıl ve Glass...
  • Festivalin İkinci Haftasından İzlenimler
  • Sıra Dışı Festival...
  • Acı ile Coşku İç İçe
  • Şimdi Festivaller Mevsimi...
  • Leyla Gencer’in İzinde
  • Ankara’da Gençlerle Görkemli Bir Kapanış
  • Ferit Tüzün’ü Niçin Dinleyemiyoruz?
  • Ankara’da Bahar ve Festival
  • Operalar Leyla Gencer’e Adandı
  • Bilkent’te Müzik Devrimi
  • BİFO Yeni Döneme Hazır
  • Konser Bitti Ama Müzik Bitmedi
  • Festival Kırk Beş Yaşında
  • Bir Ödül ve Mutlu Tınılar
  • Coşkunun Doruğu...
  • Hovardanın Sonu
  • Bu Kışın En Güzel Konseri
  • Yeni Bir Müzik Hareketi
  • İstanbul’un Zengin Müzikleri
  • Cumhuriyet’e Masallar...
  • Fazıl Say’ın Çoğalan Sesi...
  • Müzik Derde Devadır
  • Karanlığı Müzikle Dağıtın...
  • Bifo Konseri ve Zehra
  • İlhan Baran’ı Yitirdik
  • Müzik ve Cesaret
  • İdil Biret İle Başka Bir Âleme Yolculuk
  • Üniversite ve Sanat...
  • Veriko’ya Binlerce Alkış
  • Klasik Müzikte Hareketli Günler...
  • Canlı Yayında Wagner Operası
  • Bir Zamanlar Operamız...
  • Bilkent Yeni Mevsime Hazır
  • Umutlu Mevsim
  • Üç Kültür İnsanının Ardından...
  • Çellosunda Aşk Acısı Var
  • Bodrum’a Yıldız Yağmuru
  • Müzikle Kanatlanmak
  • Bugünlerde Müzik Dinlemek
  • Gümüşlük Festivali Doğayla Kucaklaşıyor
  • Usmanbaşlar Kentsel Dönüşümde
  • Festivalin Ardındaki Coşku
  • Gerçek Bir Yaz Festivali
  • Marinada Bir Yaz Festivali
  • Festivalde Görkemli İlk Hafta
  • İstanbul’un Festivali Başlıyor
  • Leyla Gencer’i Anmak
  • Nicola Benedetti ve Karim Said
  • Uluslararası Olabilmek
  • Hayalleri Gerçek Oluyor
  • Piyanistler Şöleni
  • Hüzün ve Müzik
  • Gençlik Pırıl Pırıl
  • Çağdaş Müziğimizin Tarihi
  • CD’lerle Mutluluk Pencereleri
  • BİFO’nun Viyana Zaferi
  • Ezber Bozan Festival
  • Eve Dönmek Gibi Bir Şey
  • Program Konserin Kalbidir
  • Müziğe Teslim Olmak
  • Modernizmin Cumhurbaşkanı Öldü
  • Yılın Adamı: Usmanbaş
  • Beethoven 245 Yaşında
  • İnsana Dokunan Yorumlar
  • Allegro’dan Adagio’ya
  • ‘Minimalizm’in Minimal Devinimi
  • İki Piyanist İki Söylem
  • ‘İstanbul’da Çalmayı Çok Sevdim’
  • Borusan Quartet 10 Yaşında
  • Onuncu Yıl Marşı’nın Notasına Gelenler...
  • Genç Kemancıdan Uluslararası Başarı
  • Çellonun Büyülü Tınısı
  • İstanbul Uyanıyor
  • Gizli Kahraman: Muhittin Sadak
  • Boğaz’da Bir Yalı ve Klasik Müzik
  • Müzikten Korkmayın
  • Leyla Gencer’in Gençleri...
  • Bodrum’da Müzik Tınıları
  • Sanat Dallarını Bir Araya Getirmişti
  • Her Şeyin Başı Bach
  • ‘İyi ki Kemanım Varmış’
  • Marina Festivale Hazır
  • ‘Orkestra’mızın Çoksesli Yüzü
  • Fazıl’dan Yeni Şarkılar
  • Orff Metodu ve Biz...
  • Gümüşlük’te Nota Rüzgârı
  • Müzikte Değer Çıtamız Bu Konserlerle Yükseldi
  • Festivalin Doruk Haftası
  • Bir Dörtlü Tek Nefes
  • Festival Coşkuyla Sürüyor
  • Berlin Filarmoni Şefini Seçemedi
  • Leyla Gencer Anısına ‘Aida’
  • Kamusal Alanın Nota Defteri
  • Venedik’te Kentle Tümleşen Sanat
  • Bütün Alkışlar Hayalet’e Gitsin!
  • Ankara’da Gençlik Coşkusu
  • Yaratıcı Bir Aydınımızı Yitirdik
  • Romantizm Doruktaydı
  • Müzik ve Çanakkale...
  • İDSO Nostaljisi...
  • ‘Nefes Kesen’ Kemancı...
  • Bir Müzik Dostuydu
  • Kar Bitti, Müzik Yağıyor
  • Özgecan’ın Çocuksu Sesi
  • Cemal Reşit Rey’in Kapısı Kapalı
  • Aynı Şarkıları Söylerdik...
  • Klasisizm ile Romantizm
  • Operanın Hafifmeşrep Kızı: Operet
  • 2015’i Gençlere Adayalım
  • ‘Flüt Erkeksi Bir Güç’
  • Hüzün ve Beethoven
  • Barok Müziğin Gizli Gücü
  • Festivalin Gizli Teması ‘Gençlik’
  • Ruşen Güneş ve Altın Madalyası
  • İstanbul’da Uçuşan Kemanlar
  • Kandinsky’den Bartok’a
  • İş Sanat’ta Görkemli Açılış
  • Cumhuriyetin 91. Yılında Müzik...
  • ‘Aykırı’ Düşünürün Zengin Dünyası
  • Önemli Sanatçılar, Üst Düzey Konserler
  • Yunus Emre ile Yücelirken
  • Mersin’den Yükselen Sesler
  • Çağıyla Barışık Olmak
  • Çoksesli Bir Sergi
  • Özgeçmişi TÜSAK’a Yansımalı
  • Bodrum Kalesi’nde ‘Kamelyalı Kadın’
  • Jose Cura ve Fatma Said, Ege’yi Fethetti
  • Müzik Sınır Tanımıyor...
  • ‘Doğu’yu Vaat Ediyor’
  • Dünyanın Tüm Kıtalarında
  • Çok Yönlü Bir Yaratıcı
  • Müzikle Değişen Yaşamlar
  • ‘Sait Faik’ Ses Getirdi
  • ‘Kültür Bütçeleri Kısılmamalı’
  • Festivallerde Polonya Damgası
  • Festivaller Arasında Işınlanmak
  • Festivaller Art Arda Başlarken
  • Klasik Müzik ve Yas
  • Gökyüzünü Saran Ağıtlar
  • Tarihi Mekânlarda Konser Keyfi
  • Tılsımlı Gençler
  • Müzikte Yeni Sesler
  • Beethoven’ın Derin Etkileri
  • Büyücü Bir Şef
  • ‘Jül Sezar’ Operası İlk Kez Sahneleniyor
  • Bruckner Dinlerken...
  • Richard Strauss Yılı...
  • Ayşegül Sarıca’yı Ne Kadar Tanırsınız?
  • Karşıyakada Şenlik Var...
  • Her Kuşağa Sesleniyor
  • Kediler Haftası...
  • ‘Onunla Bir Çağ Kapandı’
  • Gerçek Bir Efsane Dinledik
  • Lied Söylemenin Ayrıcalığı
  • Zorlu Center’da İki Dinleti
  • Geniş Kitleye Klasik Müzik
  • 2013’e Acıyla Veda
  • Batı-Doğu Barok Tınıları
  • Argerich ve Kremer Şöleni
  • İki Değerli Kitap
  • Salon Yoksa da Müzik Var
  • Pekineller’in Ödülü...
  • Cumhuriyet ve Müzik
  • Kentle Tümleşen Festival...
  • Yeni Bir Müzik Dünyası: Zorlu Center
  • Beethoven Fırtınası
  • Özgürlüğün Simgesiydi
  • Fazıl, Benyamin için çaldı
  • Yeni Sezon, Yeni Umutlar
  • Bravo Cem Mansur
  • Gheorghiu Turgutreis’i Fethetti
  • Hadi Festivale, Hadi Bodrum’a
  • Bahar Ayini Kutlamaları
  • Yeni Yasa Yeni Tasa
  • Kontrbaslar ve Enfeksiyoncular
  • ‘Geç ve genç ölmek isterdi’
  • Festivalde Ünlüler Haftası
  • Müziğe ve Sanatçıya Saygısızlık
  • Borusan Quartet’ten Tarihi Kayıt
  • Pekineller ve Penderecki'ye İKSV'den Ödül
  • New York Filarmoni Fırtınası
  • İlkyaz Konserlerle Rengârenk
  • Çağımızın Sanatçısı Fazıl Say
  • Barselona’da ‘Korkunç İvan’
  • ‘Çekişmelerden Uzak Bir Şef’