Müziğe Teslim Olmak

EVİN İLYASOĞLU 

Allegro

Avusturyalı besteci Gustav Mahler’in 2. Senfonisi ‘Diriliş’ seslendirildi. ‘Diriliş’, içinde barındırdığı mistik düşünceyle, dinleyiciyi bir gerilim içinde başka dünyalara taşıyor.

Geçen hafta Lütfü Kırdar Konser Salonu’nda ünlü Avusturyalı besteci Gustav Mahler’in 2. Senfonisi seslendirildi. BİFO’nun 120 kişilik orkestrasını şef Sacha Goetzel yönetti. Şef için de, orkestra için de, dinleyici için de büyük bir deneyimdi. Salona girip koltuğuna yerleşen dinleyicilerdede ve sandalyesine oturup notalarını açan yorumcularda da benzer ruh hali vardı: Biraz sonra sanki bir tören, bir ayin başlayacaktı ve arasız 100 dakika sürecekti.

Sahnedekiler ve koltuktakiler kımıldamadan iki saate yakın orada oturacaklardı. Bu ancak, çaldıkları ve dinledikleri yapıta yoğunlaşmakla, müziğe teslim olmakla sağlanabilirdi. Çalgılar akordunu bitirince, şefin beklendiği o bir dakika içinde herkes adeta nefesini tutmuştu. Şef değneğini indirip müziği başlattı. Yaylı çalgılarda korku efekti yaratan tremolalar yükselince, artık herkes bu törenin bir parçası olmuştu.

Senfonik şiir
Mahler, 19. yüzyıl sonunu yirminci yüzyıla bağlayan Post-romantizm akımının başlıca temsilcilerinden. Post-romantiklerin – ki R.Strauss ve Bruckner de dahil- en büyük özellikleri, uzun süreli, kalabalık çalgı topluluğunu içeren, hatta sahne dışı çalgıların da yer aldığı, derin bir anlatım yaratmaları; “senfonik şiir” karakterindeki müzik dışı bir konuyla müziğin birleştiği dev eserler yazmalarıdır. 
Mahler’in ikinci senfonisi Resurrection (Diriliş), içinde barındırdığı mistik düşünceyle, dinleyiciyi baştan sona bir gerilim içinde başka dünyalara taşıyor. 
Şef Goetzel ilk bölüm sona ererken, 24. dakika civarında, ağır atmosferi kesen o güçlü atağı verebilmek için tüm bedeniyle zıplayınca bir kısım izleyicinin alkış kopartması şaşırtıcıydı. Daha eser devam ediyordu, bir anlık, çarpıcı bir efekt ardından bölüm başladığı gibi derinlerde bitecekti, bir dakika daha kalmıştı. Eğer program notlarına baksalardı, bu konserde baştan sona tek bir eser dinleyeceklerini görürlerdi. Ne yazık ki böylece ilk bölümün o güzelim atmosferi alkışlayanlara ve onlara sus diyenlere kurban oldu.

Eser alkışı 
Müzik tarihinde eskiden dinleyiciler istediği yerde alkışlarmış, istediği yerde çıkıp giderlermiş diye bir tez dolaşıyor ortalıkta. Bu aslında Haydn-Mozart çağının sonuna kadar, 18. yüzyıl için geçerli olmalı. 19. yüzyılın büyük senfoni geleneği yerleştiğinde; halk, asilzade salonlarında değil de bugünkü gibi bilet alıp konser salonuna gitmeye başladığından beri, alkışlamak için eserin sonunu bekler.

Mahler, birinci bölümden sonra 5 dakikalık bir ara öngörmüş, o sırada sahneye son bölümde söyleyecek olan koro ve iki soprano gelip oturuyorlar. Mahler’in öngördüğü sahne dışındaki çalıcılar da çok dramatik ve etkileyiciydi.

Mezzosoprano Elena Zhidkova müziğin mistik ortamında sesini yer yer bir orkestra çalgısı gibi kullanıyor, yer yer öne çıkarak güzel renkler çiziyordu.

Heinz Ferlesch yönetimindeki Wiener Singakademie korosu o karanlık ortamı derinden çiziyor, ışık huzmelerini ustalıkla duyuruyordu. İlk kez dinlediğim sopranomuz Çiğdem Soyarslan, kısacık ama çok anlamlı rolündeki duruşuyla, sesinin tonu ve kontrolüyle harikaydı.

Başta şef Goetzel ve BİFO olmak üzere emeği geçenlere teşekkürler.

20.1.2016 Cumhuriyet


Yazarın Diğer Yazıları

  • Bodrum ve Müzik...
  • İnsan Beyninin Özgür Yaratısı Musiki
  • Fazıl Say’a ECHO Ödülü
  • Tomris Öziş’i Tanıyor Musunuz?
  • Philip Glass ve Adnan Çoker
  • Selim İleri’den Müziksel Anlatım
  • Yaz Festivalleri Başlarken...
  • Goerne, Fazıl ve Glass...
  • Festivalin İkinci Haftasından İzlenimler
  • Sıra Dışı Festival...
  • Acı ile Coşku İç İçe
  • Şimdi Festivaller Mevsimi...
  • Leyla Gencer’in İzinde
  • Ankara’da Gençlerle Görkemli Bir Kapanış
  • Ferit Tüzün’ü Niçin Dinleyemiyoruz?
  • Ankara’da Bahar ve Festival
  • Operalar Leyla Gencer’e Adandı
  • Bilkent’te Müzik Devrimi
  • BİFO Yeni Döneme Hazır
  • Konser Bitti Ama Müzik Bitmedi
  • Festival Kırk Beş Yaşında
  • Bir Ödül ve Mutlu Tınılar
  • Coşkunun Doruğu...
  • Hovardanın Sonu
  • Bu Kışın En Güzel Konseri
  • Yeni Bir Müzik Hareketi
  • İstanbul’un Zengin Müzikleri
  • Cumhuriyet’e Masallar...
  • Fazıl Say’ın Çoğalan Sesi...
  • Müzik Derde Devadır
  • Karanlığı Müzikle Dağıtın...
  • Bifo Konseri ve Zehra
  • İlhan Baran’ı Yitirdik
  • Müzik ve Cesaret
  • İdil Biret İle Başka Bir Âleme Yolculuk
  • Üniversite ve Sanat...
  • Veriko’ya Binlerce Alkış
  • Klasik Müzikte Hareketli Günler...
  • Canlı Yayında Wagner Operası
  • Bir Zamanlar Operamız...
  • Bilkent Yeni Mevsime Hazır
  • Umutlu Mevsim
  • Üç Kültür İnsanının Ardından...
  • Çellosunda Aşk Acısı Var
  • Bodrum’a Yıldız Yağmuru
  • Müzikle Kanatlanmak
  • Bugünlerde Müzik Dinlemek
  • Gümüşlük Festivali Doğayla Kucaklaşıyor
  • Usmanbaşlar Kentsel Dönüşümde
  • Festivalin Ardındaki Coşku
  • Gerçek Bir Yaz Festivali
  • Marinada Bir Yaz Festivali
  • Festivalde Görkemli İlk Hafta
  • İstanbul’un Festivali Başlıyor
  • Leyla Gencer’i Anmak
  • Nicola Benedetti ve Karim Said
  • Uluslararası Olabilmek
  • Hayalleri Gerçek Oluyor
  • Piyanistler Şöleni
  • Hüzün ve Müzik
  • Gençlik Pırıl Pırıl
  • Çağdaş Müziğimizin Tarihi
  • CD’lerle Mutluluk Pencereleri
  • BİFO’nun Viyana Zaferi
  • Ezber Bozan Festival
  • Eve Dönmek Gibi Bir Şey
  • Program Konserin Kalbidir
  • Müziğe Teslim Olmak
  • Modernizmin Cumhurbaşkanı Öldü
  • Yılın Adamı: Usmanbaş
  • Beethoven 245 Yaşında
  • İnsana Dokunan Yorumlar
  • Allegro’dan Adagio’ya
  • ‘Minimalizm’in Minimal Devinimi
  • İki Piyanist İki Söylem
  • ‘İstanbul’da Çalmayı Çok Sevdim’
  • Borusan Quartet 10 Yaşında
  • Onuncu Yıl Marşı’nın Notasına Gelenler...
  • Genç Kemancıdan Uluslararası Başarı
  • Çellonun Büyülü Tınısı
  • İstanbul Uyanıyor
  • Gizli Kahraman: Muhittin Sadak
  • Boğaz’da Bir Yalı ve Klasik Müzik
  • Müzikten Korkmayın
  • Leyla Gencer’in Gençleri...
  • Bodrum’da Müzik Tınıları
  • Sanat Dallarını Bir Araya Getirmişti
  • Her Şeyin Başı Bach
  • ‘İyi ki Kemanım Varmış’
  • Marina Festivale Hazır
  • ‘Orkestra’mızın Çoksesli Yüzü
  • Fazıl’dan Yeni Şarkılar
  • Orff Metodu ve Biz...
  • Gümüşlük’te Nota Rüzgârı
  • Müzikte Değer Çıtamız Bu Konserlerle Yükseldi
  • Festivalin Doruk Haftası
  • Bir Dörtlü Tek Nefes
  • Festival Coşkuyla Sürüyor
  • Berlin Filarmoni Şefini Seçemedi
  • Leyla Gencer Anısına ‘Aida’
  • Kamusal Alanın Nota Defteri
  • Venedik’te Kentle Tümleşen Sanat
  • Bütün Alkışlar Hayalet’e Gitsin!
  • Ankara’da Gençlik Coşkusu
  • Yaratıcı Bir Aydınımızı Yitirdik
  • Romantizm Doruktaydı
  • Müzik ve Çanakkale...
  • İDSO Nostaljisi...
  • ‘Nefes Kesen’ Kemancı...
  • Bir Müzik Dostuydu
  • Kar Bitti, Müzik Yağıyor
  • Özgecan’ın Çocuksu Sesi
  • Cemal Reşit Rey’in Kapısı Kapalı
  • Aynı Şarkıları Söylerdik...
  • Klasisizm ile Romantizm
  • Operanın Hafifmeşrep Kızı: Operet
  • 2015’i Gençlere Adayalım
  • ‘Flüt Erkeksi Bir Güç’
  • Hüzün ve Beethoven
  • Barok Müziğin Gizli Gücü
  • Festivalin Gizli Teması ‘Gençlik’
  • Ruşen Güneş ve Altın Madalyası
  • İstanbul’da Uçuşan Kemanlar
  • Kandinsky’den Bartok’a
  • İş Sanat’ta Görkemli Açılış
  • Cumhuriyetin 91. Yılında Müzik...
  • ‘Aykırı’ Düşünürün Zengin Dünyası
  • Önemli Sanatçılar, Üst Düzey Konserler
  • Yunus Emre ile Yücelirken
  • Mersin’den Yükselen Sesler
  • Çağıyla Barışık Olmak
  • Çoksesli Bir Sergi
  • Özgeçmişi TÜSAK’a Yansımalı
  • Bodrum Kalesi’nde ‘Kamelyalı Kadın’
  • Jose Cura ve Fatma Said, Ege’yi Fethetti
  • Müzik Sınır Tanımıyor...
  • ‘Doğu’yu Vaat Ediyor’
  • Dünyanın Tüm Kıtalarında
  • Çok Yönlü Bir Yaratıcı
  • Müzikle Değişen Yaşamlar
  • ‘Sait Faik’ Ses Getirdi
  • ‘Kültür Bütçeleri Kısılmamalı’
  • Festivallerde Polonya Damgası
  • Festivaller Arasında Işınlanmak
  • Festivaller Art Arda Başlarken
  • Klasik Müzik ve Yas
  • Gökyüzünü Saran Ağıtlar
  • Tarihi Mekânlarda Konser Keyfi
  • Tılsımlı Gençler
  • Müzikte Yeni Sesler
  • Beethoven’ın Derin Etkileri
  • Büyücü Bir Şef
  • ‘Jül Sezar’ Operası İlk Kez Sahneleniyor
  • Bruckner Dinlerken...
  • Richard Strauss Yılı...
  • Ayşegül Sarıca’yı Ne Kadar Tanırsınız?
  • Karşıyakada Şenlik Var...
  • Her Kuşağa Sesleniyor
  • Kediler Haftası...
  • ‘Onunla Bir Çağ Kapandı’
  • Gerçek Bir Efsane Dinledik
  • Lied Söylemenin Ayrıcalığı
  • Zorlu Center’da İki Dinleti
  • Geniş Kitleye Klasik Müzik
  • 2013’e Acıyla Veda
  • Batı-Doğu Barok Tınıları
  • Argerich ve Kremer Şöleni
  • İki Değerli Kitap
  • Salon Yoksa da Müzik Var
  • Pekineller’in Ödülü...
  • Cumhuriyet ve Müzik
  • Kentle Tümleşen Festival...
  • Yeni Bir Müzik Dünyası: Zorlu Center
  • Beethoven Fırtınası
  • Özgürlüğün Simgesiydi
  • Fazıl, Benyamin için çaldı
  • Yeni Sezon, Yeni Umutlar
  • Bravo Cem Mansur
  • Gheorghiu Turgutreis’i Fethetti
  • Hadi Festivale, Hadi Bodrum’a
  • Bahar Ayini Kutlamaları
  • Yeni Yasa Yeni Tasa
  • Kontrbaslar ve Enfeksiyoncular
  • ‘Geç ve genç ölmek isterdi’
  • Festivalde Ünlüler Haftası
  • Müziğe ve Sanatçıya Saygısızlık
  • Borusan Quartet’ten Tarihi Kayıt
  • Pekineller ve Penderecki'ye İKSV'den Ödül
  • New York Filarmoni Fırtınası
  • İlkyaz Konserlerle Rengârenk
  • Çağımızın Sanatçısı Fazıl Say
  • Barselona’da ‘Korkunç İvan’
  • ‘Çekişmelerden Uzak Bir Şef’