Berlin Filarmoni Şefini Seçemedi

EVİN İLYASOĞLU 

Allegro

Orkestranın 123 üyesi, yeni şeflerini seçmek üzere toplandı. On bir saat süren tartışmalar sonucunda karar verilememesi, uluslararası müzik çevrelerinin başlıca konusu oldu.

Önceki hafta dünyanın en saygın orkestralarından Berlin Filarmoni Orkestrası’nın 123 üyesi, 2018’de topluluğun başına geçecek yeni şeflerini seçmek üzere toplandı. On bir saat süren tartışmalar sonucunda karar verilememesi, uluslararası müzik çevrelerinin başlıca konusu oldu. 2002’den beri topluluğun şefi olan Sir Simon Rattle 2018’den itibaren Londra Senfoni Orkestrası’nın müzik direktörü olacak.

1882’de kurulan Berlin Filarmoni’nin son 60 yıl içindeki başlıca üç büyük şefi: Herbert von Karajan 1954-89; Claudio Abbado 1989-2002 ve Sir Simon Rattle 2002-2015. Rattle’ın ardından gelecek şef için belirlenen son üç aday: Litvanyalı Andris Nelson (37 yaşında-Birmingham ve Boston Senfoni orkestralarının başında), Venezüellalı Gustavo Dudamel, (34 yaşında-Los Angeles Filarmoni), Berlin doğumlu Christian Thielemann (56 yaşında-Statskapelle Dresden). Aralarında en güçlü aday Thielemann. 

İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası’nın yönetim kurulunda bulunmuş değerli dostum flütçü ve müzik yazarı Aydın Büke ile bu konuyu konuşuyordum. Batı’da köklü orkestraların üyelerine ne denli güven duyulduğuna, kendi yönetimlerinde nasıl özerk olduklarına değindik. Berlin Filarmoni 3 yıl sonraki şefini bugünden seçerken topluluk kendi içinde kendi kararını veriyor. Ne bakanlık, ne kendi idarecileri, sadece sanatçılar oy kullanıyor. Ancak 123 kişinin yarısından bir fazla oyu alabilen şef henüz seçilemedi. Seçim, bir yıl içinde yeniden yapılacak bir başka toplantıya ertelendi.

Dünyanın büyük orkestraları ve üst düzey müzik direktörleri hep uzun vadeli planlar yapıyorlar. Programa alınacak yapıtları, solistleri ve o yapıta göre şekillenen orkestrayı da nice zaman önceden kararlaştırıyorlar. İnternet sitelerinde yıllar önceden programlarını açıklıyorlar. Konser meraklıları da bir an önce biletlerini ayırtma fırsatı buluyor.

Bizde şefleri bakanlık atar... 
Bir de bizim müzik dünyamıza dönüp bakalım: Orkestralarımızda Mayıs-Haziran gibi teknik kurul toplanır, hangi şeflerin çağrılacağına, hangi solistlere konser verileceğine karar verir. Aradan üç ay geçer, sonbaharda perdeler açılmaya bir iki gün kalıncaya dek Bakanlık’tan program onayı beklenir. Ve o yılın programı neredeyse konser gününe dek bir türlü açıklanamaz, basına tanıtılamaz. Orkestralarımızın başına getirtilen şefler ise sanatçıların seçiminden çok bakanlık tarafından atanır.

Bugün dünyanın önde gelen tarihi orkestralarına göz atarsak: Viyana Filarmoni, Berlin Filarmoni, Londra Senfoni, Amsterdam Concertgebouw, New York Filarmoni, vb. hep gelenek sahibi topluluklar. Üyelerinin her birisi solist düzeyinde. Gelip giden şefler topluluğa yeni renkler katacak, düzeyini biraz daha yükseltecek sanatçılar arasından seçiliyor. Örneğin Simon Rattle Berlin Filarmoni’ye yeni bir popülerite kazandırmıştı: Topluluk dünyada ilk kez dijital canlı yayın yapan orkestra oldu. Konserlerden sonra “late night shaw” dinletileri yaptı. Açık hava konserlerinin yanı sıra Berlin’in varoşlarında eğitim konserleri verdi.

Aydın Büke, eski bir IDSO üyesi olarak yakınıyor: “2008’de AKM’yi kapattıklarında hiçbir kuruluşa yer gösterilmedi. Başının çaresine bak, dendi. İDSO’nun şef kadrosu hâlâ boş. Batı’da gelenek sahibi orkestraların üstünden devletin desteği eksik olmazken bizim devlete bağlı sanat kuruluşlarının korkulu rüyası devam ediyor: Devlet elini çekerse orkestraların, orkestracıların hali ne olur!”

27.5.2015 Cumhuriyet


Yazarın Diğer Yazıları

  • Bodrum ve Müzik...
  • İnsan Beyninin Özgür Yaratısı Musiki
  • Fazıl Say’a ECHO Ödülü
  • Tomris Öziş’i Tanıyor Musunuz?
  • Philip Glass ve Adnan Çoker
  • Selim İleri’den Müziksel Anlatım
  • Yaz Festivalleri Başlarken...
  • Goerne, Fazıl ve Glass...
  • Festivalin İkinci Haftasından İzlenimler
  • Sıra Dışı Festival...
  • Acı ile Coşku İç İçe
  • Şimdi Festivaller Mevsimi...
  • Leyla Gencer’in İzinde
  • Ankara’da Gençlerle Görkemli Bir Kapanış
  • Ferit Tüzün’ü Niçin Dinleyemiyoruz?
  • Ankara’da Bahar ve Festival
  • Operalar Leyla Gencer’e Adandı
  • Bilkent’te Müzik Devrimi
  • BİFO Yeni Döneme Hazır
  • Konser Bitti Ama Müzik Bitmedi
  • Festival Kırk Beş Yaşında
  • Bir Ödül ve Mutlu Tınılar
  • Coşkunun Doruğu...
  • Hovardanın Sonu
  • Bu Kışın En Güzel Konseri
  • Yeni Bir Müzik Hareketi
  • İstanbul’un Zengin Müzikleri
  • Cumhuriyet’e Masallar...
  • Fazıl Say’ın Çoğalan Sesi...
  • Müzik Derde Devadır
  • Karanlığı Müzikle Dağıtın...
  • Bifo Konseri ve Zehra
  • İlhan Baran’ı Yitirdik
  • Müzik ve Cesaret
  • İdil Biret İle Başka Bir Âleme Yolculuk
  • Üniversite ve Sanat...
  • Veriko’ya Binlerce Alkış
  • Klasik Müzikte Hareketli Günler...
  • Canlı Yayında Wagner Operası
  • Bir Zamanlar Operamız...
  • Bilkent Yeni Mevsime Hazır
  • Umutlu Mevsim
  • Üç Kültür İnsanının Ardından...
  • Çellosunda Aşk Acısı Var
  • Bodrum’a Yıldız Yağmuru
  • Müzikle Kanatlanmak
  • Bugünlerde Müzik Dinlemek
  • Gümüşlük Festivali Doğayla Kucaklaşıyor
  • Usmanbaşlar Kentsel Dönüşümde
  • Festivalin Ardındaki Coşku
  • Gerçek Bir Yaz Festivali
  • Marinada Bir Yaz Festivali
  • Festivalde Görkemli İlk Hafta
  • İstanbul’un Festivali Başlıyor
  • Leyla Gencer’i Anmak
  • Nicola Benedetti ve Karim Said
  • Uluslararası Olabilmek
  • Hayalleri Gerçek Oluyor
  • Piyanistler Şöleni
  • Hüzün ve Müzik
  • Gençlik Pırıl Pırıl
  • Çağdaş Müziğimizin Tarihi
  • CD’lerle Mutluluk Pencereleri
  • BİFO’nun Viyana Zaferi
  • Ezber Bozan Festival
  • Eve Dönmek Gibi Bir Şey
  • Program Konserin Kalbidir
  • Müziğe Teslim Olmak
  • Modernizmin Cumhurbaşkanı Öldü
  • Yılın Adamı: Usmanbaş
  • Beethoven 245 Yaşında
  • İnsana Dokunan Yorumlar
  • Allegro’dan Adagio’ya
  • ‘Minimalizm’in Minimal Devinimi
  • İki Piyanist İki Söylem
  • ‘İstanbul’da Çalmayı Çok Sevdim’
  • Borusan Quartet 10 Yaşında
  • Onuncu Yıl Marşı’nın Notasına Gelenler...
  • Genç Kemancıdan Uluslararası Başarı
  • Çellonun Büyülü Tınısı
  • İstanbul Uyanıyor
  • Gizli Kahraman: Muhittin Sadak
  • Boğaz’da Bir Yalı ve Klasik Müzik
  • Müzikten Korkmayın
  • Leyla Gencer’in Gençleri...
  • Bodrum’da Müzik Tınıları
  • Sanat Dallarını Bir Araya Getirmişti
  • Her Şeyin Başı Bach
  • ‘İyi ki Kemanım Varmış’
  • Marina Festivale Hazır
  • ‘Orkestra’mızın Çoksesli Yüzü
  • Fazıl’dan Yeni Şarkılar
  • Orff Metodu ve Biz...
  • Gümüşlük’te Nota Rüzgârı
  • Müzikte Değer Çıtamız Bu Konserlerle Yükseldi
  • Festivalin Doruk Haftası
  • Bir Dörtlü Tek Nefes
  • Festival Coşkuyla Sürüyor
  • Berlin Filarmoni Şefini Seçemedi
  • Leyla Gencer Anısına ‘Aida’
  • Kamusal Alanın Nota Defteri
  • Venedik’te Kentle Tümleşen Sanat
  • Bütün Alkışlar Hayalet’e Gitsin!
  • Ankara’da Gençlik Coşkusu
  • Yaratıcı Bir Aydınımızı Yitirdik
  • Romantizm Doruktaydı
  • Müzik ve Çanakkale...
  • İDSO Nostaljisi...
  • ‘Nefes Kesen’ Kemancı...
  • Bir Müzik Dostuydu
  • Kar Bitti, Müzik Yağıyor
  • Özgecan’ın Çocuksu Sesi
  • Cemal Reşit Rey’in Kapısı Kapalı
  • Aynı Şarkıları Söylerdik...
  • Klasisizm ile Romantizm
  • Operanın Hafifmeşrep Kızı: Operet
  • 2015’i Gençlere Adayalım
  • ‘Flüt Erkeksi Bir Güç’
  • Hüzün ve Beethoven
  • Barok Müziğin Gizli Gücü
  • Festivalin Gizli Teması ‘Gençlik’
  • Ruşen Güneş ve Altın Madalyası
  • İstanbul’da Uçuşan Kemanlar
  • Kandinsky’den Bartok’a
  • İş Sanat’ta Görkemli Açılış
  • Cumhuriyetin 91. Yılında Müzik...
  • ‘Aykırı’ Düşünürün Zengin Dünyası
  • Önemli Sanatçılar, Üst Düzey Konserler
  • Yunus Emre ile Yücelirken
  • Mersin’den Yükselen Sesler
  • Çağıyla Barışık Olmak
  • Çoksesli Bir Sergi
  • Özgeçmişi TÜSAK’a Yansımalı
  • Bodrum Kalesi’nde ‘Kamelyalı Kadın’
  • Jose Cura ve Fatma Said, Ege’yi Fethetti
  • Müzik Sınır Tanımıyor...
  • ‘Doğu’yu Vaat Ediyor’
  • Dünyanın Tüm Kıtalarında
  • Çok Yönlü Bir Yaratıcı
  • Müzikle Değişen Yaşamlar
  • ‘Sait Faik’ Ses Getirdi
  • ‘Kültür Bütçeleri Kısılmamalı’
  • Festivallerde Polonya Damgası
  • Festivaller Arasında Işınlanmak
  • Festivaller Art Arda Başlarken
  • Klasik Müzik ve Yas
  • Gökyüzünü Saran Ağıtlar
  • Tarihi Mekânlarda Konser Keyfi
  • Tılsımlı Gençler
  • Müzikte Yeni Sesler
  • Beethoven’ın Derin Etkileri
  • Büyücü Bir Şef
  • ‘Jül Sezar’ Operası İlk Kez Sahneleniyor
  • Bruckner Dinlerken...
  • Richard Strauss Yılı...
  • Ayşegül Sarıca’yı Ne Kadar Tanırsınız?
  • Karşıyakada Şenlik Var...
  • Her Kuşağa Sesleniyor
  • Kediler Haftası...
  • ‘Onunla Bir Çağ Kapandı’
  • Gerçek Bir Efsane Dinledik
  • Lied Söylemenin Ayrıcalığı
  • Zorlu Center’da İki Dinleti
  • Geniş Kitleye Klasik Müzik
  • 2013’e Acıyla Veda
  • Batı-Doğu Barok Tınıları
  • Argerich ve Kremer Şöleni
  • İki Değerli Kitap
  • Salon Yoksa da Müzik Var
  • Pekineller’in Ödülü...
  • Cumhuriyet ve Müzik
  • Kentle Tümleşen Festival...
  • Yeni Bir Müzik Dünyası: Zorlu Center
  • Beethoven Fırtınası
  • Özgürlüğün Simgesiydi
  • Fazıl, Benyamin için çaldı
  • Yeni Sezon, Yeni Umutlar
  • Bravo Cem Mansur
  • Gheorghiu Turgutreis’i Fethetti
  • Hadi Festivale, Hadi Bodrum’a
  • Bahar Ayini Kutlamaları
  • Yeni Yasa Yeni Tasa
  • Kontrbaslar ve Enfeksiyoncular
  • ‘Geç ve genç ölmek isterdi’
  • Festivalde Ünlüler Haftası
  • Müziğe ve Sanatçıya Saygısızlık
  • Borusan Quartet’ten Tarihi Kayıt
  • Pekineller ve Penderecki'ye İKSV'den Ödül
  • New York Filarmoni Fırtınası
  • İlkyaz Konserlerle Rengârenk
  • Çağımızın Sanatçısı Fazıl Say
  • Barselona’da ‘Korkunç İvan’
  • ‘Çekişmelerden Uzak Bir Şef’