Müzik ve Çanakkale...

EVİN İLYASOĞLU 

Allegro

Savaşlar tarih boyu bestecilerin duygularını resimleyebildikleri konulardır. Orkestra ise imge güçlerini kullanmaya elverişli zengin bir alan yaratır onlar için.

Askerin saldırısını trompetlerle ya da trombonların fanfarlarıyla duyarsınız; kahramanlık duygularını vurmalı çalgıların devasa sesinde, savaşın dehşetini kemanların, viyolaların tremololarında yaşarsınız; incecik hüzünleri arp, pikkolo flüt ya da viyolanın ağıtıyla dinlersiniz.

“Çanakkale içinde vurdular beni/ Ölmeden mezara koydular beni” ezgisi bu korkunç savaşın acısını kuşaklar boyu yansıtmış, en dokunaklı ezgilerden biridir. Savaşlardan esinlenen yapıtlar orkestranın geniş olanaklarında kahramanlık coşkusuyla, yok olmanın acısını iç içe işlemişlerdir.

Askerin saldırısını trompetlerle ya da trombonların fanfarlarıyla duyarsınız; kahramanlık duygularını vurmalı çalgıların devasa sesinde, savaşın dehşetini kemanların, viyolaların tremololarında (titreşimli çalış) yaşarsınız; incecik hüzünleri arp, pikkolo flüt ya da viyolanın ağıdıyla dinlersiniz. Topluluğa koro ve solistler de eklenirse şiirsel, destansı bir yapıt oluşur. Savaşlar tarih boyu bestecilerin duygularını resimleyebildikleri konulardır. Orkestra ise imge güçlerini kullanmaya elverişli zengin bir alan yaratır onlar için.

Geçen hafta Çanakkale Zaferinin 100. yılı anılırken İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası Süleyman Alnıtemiz’in yeni yapıtı “Kanlı Sırt/ Anzak” başlıklı senfonik şiiri seslendirdi. Polonyalı Şef Pijarowski’nin yönettiği bu konseri ne yazık ki izleyemedim. Ama çağdaş müzik tarihimize dönüp baktım ve yüz yılın en hazin olaylarından biri olan Çanakkale Savaşı’nı yansıtan yapıtların bir panoramasını çıkartmaya çalıştım: Necil Kazım Akses’in Ölümsüz Kahramanlar başlıklı 6.Senfonisi (bestecinin son çalışması- 1999. Ne yazık ki sadece 1.bölümü tamamlanmış); Çetin Işıközlü’nün Çanakkale Kahramanları adlı destansı oratoryosu (2005); Ali Hoca’nın Çanakkale Oratoryosu (2006); Münir Nurettin Beken’in Çanakkale Senfonik Şiiri (2005); Hasan Niyazi Tura’nın Çanakkale Şehitleri İçin Senfonik Şiiri (2005, 2006); Musa Göçmen’ in 18 Mart Süiti, ilk gözüme çarpanlar.

43. İstanbul Festivali’nin açılışında Sasha Goetzel yönetimindeki BİFO tarafından Hasan Niyazi Tura’ya ısmarlanan Çanakkale Savaşı için yeni bir senfonik şiir seslendirilecek. Hasan’ın büyükbabası, değerli bestecimiz Yalçın Tura’nın babası Mustafa Niyazi Bey Çanakkale gazilerindenmiş. Çocukluğundan itibaren Çanakkale’nin acılarını bilen bir ailede yetişen Hasan’ın bu senfonik şiiri Şehitin Türküsü başlığını taşıyor.

Çanakkale Savaşının 100. yılında Bilkent Senfoni Orkestrası da genç kuşak bestecilerimize yapıt ısmarlamış. Yurtdışında ödüller kazanarak adını duyurmuş bu bestecilerimiz: Yiğit Aydın, Mahir Cetiz, Evrim Demirel, Recep Gül, Füsun Köksal, Turgut Pöğün, Onur Türkmen ve Tolga Yayalar.

Şef Matthew Coorey yönetimindeki Bilkent Senfoni Orkestrası, mezzo soprano Asude Karayavuz, bas Tuncay Kurtoğlu solistliğinde; Arda Aydın ve İrem Aydın’ın sunumuyla Cemal Reşit Rey Konser Salonu’nda bu yepyeni yapıtları seslendirecek. Truva’dan, Birinci Dünya Savaşı’na; asker anı ve mektuplarından, Avustralyalıların ziyaretlerine farklı temaların bir bütün içinde yer aldığı projenin direktörlüğü Nusret İspir’e, küratör ve kurgusu Hasan Ali Karasar’a ait. Bence bu konser Çanakkaleyi 100. yılında anmak kadar, önemli bir grup bestecimizin son çalışmalarını tanıtmak açısından çok büyük önem taşıyor.

25.3.2015 Cumhuriyet


Yazarın Diğer Yazıları

  • Ülkemizin Aydınlık Yüzleri
  • AKM Karanlıktan Nasıl Kurtulacak?
  • Musiki Birdir ve Muazzam Bir Kubbedir
  • BİFO Yeni Mevsime Hızlı Başladı...
  • Cemal Reşit Rey’e Saygı
  • Leyla Gencer’in İzinde
  • Konserleri Nasıl Seçersiniz?
  • Seher Tanrıyar'ın Ardından
  • Yeni Mevsim, Yeni Konserler...
  • Yitirdiklerimizin Yeri Dolmuyor
  • Nil Kocamangil Çalıyordu, Sanki Başka Bir Gezegendeydik...
  • Bodrum ve Müzik...
  • İnsan Beyninin Özgür Yaratısı Musiki
  • Fazıl Say’a ECHO Ödülü
  • Tomris Öziş’i Tanıyor Musunuz?
  • Philip Glass ve Adnan Çoker
  • Selim İleri’den Müziksel Anlatım
  • Yaz Festivalleri Başlarken...
  • Goerne, Fazıl ve Glass...
  • Festivalin İkinci Haftasından İzlenimler
  • Sıra Dışı Festival...
  • Acı ile Coşku İç İçe
  • Şimdi Festivaller Mevsimi...
  • Leyla Gencer’in İzinde
  • Ankara’da Gençlerle Görkemli Bir Kapanış
  • Ferit Tüzün’ü Niçin Dinleyemiyoruz?
  • Ankara’da Bahar ve Festival
  • Operalar Leyla Gencer’e Adandı
  • Bilkent’te Müzik Devrimi
  • BİFO Yeni Döneme Hazır
  • Konser Bitti Ama Müzik Bitmedi
  • Festival Kırk Beş Yaşında
  • Bir Ödül ve Mutlu Tınılar
  • Coşkunun Doruğu...
  • Hovardanın Sonu
  • Bu Kışın En Güzel Konseri
  • Yeni Bir Müzik Hareketi
  • İstanbul’un Zengin Müzikleri
  • Cumhuriyet’e Masallar...
  • Fazıl Say’ın Çoğalan Sesi...
  • Müzik Derde Devadır
  • Karanlığı Müzikle Dağıtın...
  • Bifo Konseri ve Zehra
  • İlhan Baran’ı Yitirdik
  • Müzik ve Cesaret
  • İdil Biret İle Başka Bir Âleme Yolculuk
  • Üniversite ve Sanat...
  • Veriko’ya Binlerce Alkış
  • Klasik Müzikte Hareketli Günler...
  • Canlı Yayında Wagner Operası
  • Bir Zamanlar Operamız...
  • Bilkent Yeni Mevsime Hazır
  • Umutlu Mevsim
  • Üç Kültür İnsanının Ardından...
  • Çellosunda Aşk Acısı Var
  • Bodrum’a Yıldız Yağmuru
  • Müzikle Kanatlanmak
  • Bugünlerde Müzik Dinlemek
  • Gümüşlük Festivali Doğayla Kucaklaşıyor
  • Usmanbaşlar Kentsel Dönüşümde
  • Festivalin Ardındaki Coşku
  • Gerçek Bir Yaz Festivali
  • Marinada Bir Yaz Festivali
  • Festivalde Görkemli İlk Hafta
  • İstanbul’un Festivali Başlıyor
  • Leyla Gencer’i Anmak
  • Nicola Benedetti ve Karim Said
  • Uluslararası Olabilmek
  • Hayalleri Gerçek Oluyor
  • Piyanistler Şöleni
  • Hüzün ve Müzik
  • Gençlik Pırıl Pırıl
  • Çağdaş Müziğimizin Tarihi
  • CD’lerle Mutluluk Pencereleri
  • BİFO’nun Viyana Zaferi
  • Ezber Bozan Festival
  • Eve Dönmek Gibi Bir Şey
  • Program Konserin Kalbidir
  • Müziğe Teslim Olmak
  • Modernizmin Cumhurbaşkanı Öldü
  • Yılın Adamı: Usmanbaş
  • Beethoven 245 Yaşında
  • İnsana Dokunan Yorumlar
  • Allegro’dan Adagio’ya
  • ‘Minimalizm’in Minimal Devinimi
  • İki Piyanist İki Söylem
  • ‘İstanbul’da Çalmayı Çok Sevdim’
  • Borusan Quartet 10 Yaşında
  • Onuncu Yıl Marşı’nın Notasına Gelenler...
  • Genç Kemancıdan Uluslararası Başarı
  • Çellonun Büyülü Tınısı
  • İstanbul Uyanıyor
  • Gizli Kahraman: Muhittin Sadak
  • Boğaz’da Bir Yalı ve Klasik Müzik
  • Müzikten Korkmayın
  • Leyla Gencer’in Gençleri...
  • Bodrum’da Müzik Tınıları
  • Sanat Dallarını Bir Araya Getirmişti
  • Her Şeyin Başı Bach
  • ‘İyi ki Kemanım Varmış’
  • Marina Festivale Hazır
  • ‘Orkestra’mızın Çoksesli Yüzü
  • Fazıl’dan Yeni Şarkılar
  • Orff Metodu ve Biz...
  • Gümüşlük’te Nota Rüzgârı
  • Müzikte Değer Çıtamız Bu Konserlerle Yükseldi
  • Festivalin Doruk Haftası
  • Bir Dörtlü Tek Nefes
  • Festival Coşkuyla Sürüyor
  • Berlin Filarmoni Şefini Seçemedi
  • Leyla Gencer Anısına ‘Aida’
  • Kamusal Alanın Nota Defteri
  • Venedik’te Kentle Tümleşen Sanat
  • Bütün Alkışlar Hayalet’e Gitsin!
  • Ankara’da Gençlik Coşkusu
  • Yaratıcı Bir Aydınımızı Yitirdik
  • Romantizm Doruktaydı
  • Müzik ve Çanakkale...
  • İDSO Nostaljisi...
  • ‘Nefes Kesen’ Kemancı...
  • Bir Müzik Dostuydu
  • Kar Bitti, Müzik Yağıyor
  • Özgecan’ın Çocuksu Sesi
  • Cemal Reşit Rey’in Kapısı Kapalı
  • Aynı Şarkıları Söylerdik...
  • Klasisizm ile Romantizm
  • Operanın Hafifmeşrep Kızı: Operet
  • 2015’i Gençlere Adayalım
  • ‘Flüt Erkeksi Bir Güç’
  • Hüzün ve Beethoven
  • Barok Müziğin Gizli Gücü
  • Festivalin Gizli Teması ‘Gençlik’
  • Ruşen Güneş ve Altın Madalyası
  • İstanbul’da Uçuşan Kemanlar
  • Kandinsky’den Bartok’a
  • İş Sanat’ta Görkemli Açılış
  • Cumhuriyetin 91. Yılında Müzik...
  • ‘Aykırı’ Düşünürün Zengin Dünyası
  • Önemli Sanatçılar, Üst Düzey Konserler
  • Yunus Emre ile Yücelirken
  • Mersin’den Yükselen Sesler
  • Çağıyla Barışık Olmak
  • Çoksesli Bir Sergi
  • Özgeçmişi TÜSAK’a Yansımalı
  • Bodrum Kalesi’nde ‘Kamelyalı Kadın’
  • Jose Cura ve Fatma Said, Ege’yi Fethetti
  • Müzik Sınır Tanımıyor...
  • ‘Doğu’yu Vaat Ediyor’
  • Dünyanın Tüm Kıtalarında
  • Çok Yönlü Bir Yaratıcı
  • Müzikle Değişen Yaşamlar
  • ‘Sait Faik’ Ses Getirdi
  • ‘Kültür Bütçeleri Kısılmamalı’
  • Festivallerde Polonya Damgası
  • Festivaller Arasında Işınlanmak
  • Festivaller Art Arda Başlarken
  • Klasik Müzik ve Yas
  • Gökyüzünü Saran Ağıtlar
  • Tarihi Mekânlarda Konser Keyfi
  • Tılsımlı Gençler
  • Müzikte Yeni Sesler
  • Beethoven’ın Derin Etkileri
  • Büyücü Bir Şef
  • ‘Jül Sezar’ Operası İlk Kez Sahneleniyor
  • Bruckner Dinlerken...
  • Richard Strauss Yılı...
  • Ayşegül Sarıca’yı Ne Kadar Tanırsınız?
  • Karşıyakada Şenlik Var...
  • Her Kuşağa Sesleniyor
  • Kediler Haftası...
  • ‘Onunla Bir Çağ Kapandı’
  • Gerçek Bir Efsane Dinledik
  • Lied Söylemenin Ayrıcalığı
  • Zorlu Center’da İki Dinleti
  • Geniş Kitleye Klasik Müzik
  • 2013’e Acıyla Veda
  • Batı-Doğu Barok Tınıları
  • Argerich ve Kremer Şöleni
  • İki Değerli Kitap
  • Salon Yoksa da Müzik Var
  • Pekineller’in Ödülü...
  • Cumhuriyet ve Müzik
  • Kentle Tümleşen Festival...
  • Yeni Bir Müzik Dünyası: Zorlu Center
  • Beethoven Fırtınası
  • Özgürlüğün Simgesiydi
  • Fazıl, Benyamin için çaldı
  • Yeni Sezon, Yeni Umutlar
  • Bravo Cem Mansur
  • Gheorghiu Turgutreis’i Fethetti
  • Hadi Festivale, Hadi Bodrum’a
  • Bahar Ayini Kutlamaları
  • Yeni Yasa Yeni Tasa
  • Kontrbaslar ve Enfeksiyoncular
  • ‘Geç ve genç ölmek isterdi’
  • Festivalde Ünlüler Haftası
  • Müziğe ve Sanatçıya Saygısızlık
  • Borusan Quartet’ten Tarihi Kayıt
  • Pekineller ve Penderecki'ye İKSV'den Ödül
  • New York Filarmoni Fırtınası
  • İlkyaz Konserlerle Rengârenk
  • Çağımızın Sanatçısı Fazıl Say
  • Barselona’da ‘Korkunç İvan’
  • ‘Çekişmelerden Uzak Bir Şef’